Pjazza San Ġakbu: ċentru antik ta’ Ħaż-Żabbar

Aktar ’l isfel minn Misraħ is-Sliem insibu fetħa oħra magħrufa bħala Pjazza San Ġakbu. Fl-imgħoddi, dan l-ispazju kien il-qalba ta’ Ħaż-Żabbar, u ismu ġej minn knisja ċkejkna ddedikata lill-Appostlu San Ġakbu l-Kbir li darba kienet tinsab f’dan il-post.

Qabel Ħaż-Żabbar twaqqaf bħala parroċċa għalih fl-1616, din il-knisja kienet taqdi l-ħtiġijiet spiritwali taż-Żabbarin li kienu jgħixu fl-inħawi. Minnha kienu jirċievu s-sagramenti permezz ta’ Dun Melchior Lia, u quddiemha kien hemm ukoll ċimiterju fejn kienu jindifnu n-nies tal-lokal.

Wara t-twaqqif tal-parroċċa u l-użu tal-knisja tal-Madonna tal-Grazzja, il-knisja ta’ San Ġakbu baqgħet tintuża b’mod regolari. Madankollu, fl-1817, l-Isqof Mattei ssospenda l-quddies minnha minħabba ħsarat fil-binja. Ftit snin wara, fl-1823, sabha fi stat tajjeb, iżda wara din il-viżta pastorali l-knisja ma tidhirx li tissemma aktar. Dan għaliex aktarx kienet ġiet abbandunata. Fil-fatt, fl-1839, l-amministraturi ta’ legat marbut magħha talbu direzzjoni lill-Isqof dwar kif kellhom iwettqu l-obbligi tagħhom, ladarba l-knisja ma kinitx għadha teżisti.

Skont xhieda orali mogħtija minn Bertu Baron, li kien joqgħod fl-inħawi, il-knisja kienet tinsab fejn illum tittella’ l-istatwa tal-Madonna tal-Assedju waqt il-festa. Madwar l-1862, ir-rovini tal-knisja ta’ San Ġakbu tneħħew u l-art ingħatat għall-bini.

Dan il-bini aktar tard intlaqat u ġġarraf waqt attakk mill-ajru fit-Tieni Gwerra Dinjija. Xi snin wara, l-ispazju nfetaħ mill-ġdid u ħa l-forma tal-pjazza li naraw illum.

B’hekk, Pjazza San Ġakbu tibqa’ tfakkarna f’wieħed mill-aktar spazji antiki u sinifikanti fl-istorja ta’ Ħaż-Żabbar — post fejn il-fidi, il-memorja u l-iżvilupp urban tal-komunità Żabbarija jingħaqdu flimkien.